Hotline: 0903221882

85 Đ. Nguyễn Ngọc Vũ, Trung Hoà, Cầu Giấy, Hà Nội

CLOSE

Phân Biệt Kiểm Kê Khí Nhà Kính Và Carbon Footprint

09/11/2026 - 15:14

Tóm tắt bài viết bằng AI

Chọn một trợ lý AI để tóm tắt nhanh nội dung bài viết này.

Phân biệt Kiểm kê khí nhà kính và Carbon Footprint, khác nhau chủ yếu ở cách xác định đối tượng, ranh giới đo lường và mục đích sử dụng kết quả. 

Kiểm kê khí nhà kính (GHG Inventory) là quá trình thu thập dữ liệu, tính toán và báo cáo phát thải khí nhà kính trong một phạm vi xác định, thường ở cấp doanh nghiệp hoặc cơ sở. Trong khi đó, Carbon Footprint (dấu chân carbon) là lượng phát thải khí nhà kính gắn với một tổ chức, sản phẩm, dịch vụ hoặc hoạt động, được biểu thị bằng CO₂ tương đương (CO₂e).

Vậy doanh nghiệp nên thực hiện kiểm kê khí nhà kính hay tính Carbon Footprint? Câu trả lời phụ thuộc vào yêu cầu pháp lý, mục tiêu báo cáo ESG, yêu cầu của khách hàng và loại dữ liệu phát thải cần cung cấp. Cùng Greentrain phân tích chi tiết.

Những Điểm Chính Cần Nhớ Về Sự Khác Biệt Kiểm Kê Khí Nhà Kính Và Carbon Footprint

  • Kiểm kê khí nhà kính: Quy trình định lượng và báo cáo phát thải của tổ chức, cơ sở hoặc phạm vi được xác định.
  • Carbon Footprint: Lượng phát thải khí nhà kính gắn với tổ chức, sản phẩm hoặc hoạt động, tính bằng CO₂e.
  • Tiêu chuẩn: ISO 14064-1 áp dụng cho cấp tổ chức; ISO 14067 hướng dẫn tính dấu chân carbon sản phẩm.
  • Phạm vi: Kiểm kê doanh nghiệp thường phân tích Scope 1–3; dấu chân sản phẩm phân tích các công đoạn vòng đời.
  • Dữ liệu: Điện, nhiên liệu và nguyên liệu có thể phục vụ cả hai phép tính nhưng phải phân bổ đúng ranh giới.
  • Ứng dụng: Kiểm kê hỗ trợ quản lý phát thải và tuân thủ; dấu chân sản phẩm hỗ trợ thiết kế, chuỗi cung ứng và yêu cầu khách hàng.

1. Kiểm Kê Khí Nhà Kính Và Carbon Footprint Khác Nhau Như Thế Nào?

Phân Biệt Kiểm Kê Khí Nhà Kính Và Carbon Footprint

Sự khác biệt quan trọng nhất không nằm ở tên gọi mà ở câu hỏi doanh nghiệp đang muốn trả lời.

Nếu muốn biết toàn bộ nhà máy phát thải bao nhiêu trong năm, doanh nghiệp thường thực hiện kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở.

Nếu muốn biết sản xuất một tấn thép hoặc một chiếc áo tạo ra bao nhiêu phát thải, doanh nghiệp cần xác định dấu chân carbon sản phẩm.

Bảng so sánh kiểm kê khí nhà kính và Carbon Footprint

Tiêu chí

Kiểm kê khí nhà kính

Carbon Footprint

Bản chất

Quy trình định lượng, tổng hợp và báo cáo phát thải

Kết quả định lượng phát thải gắn với một đối tượng

Đối tượng phổ biến

Doanh nghiệp, nhà máy, cơ sở, lĩnh vực

Tổ chức, sản phẩm, dịch vụ, hoạt động

Ranh giới

Ranh giới tổ chức và hoạt động

Ranh giới tổ chức hoặc vòng đời sản phẩm

Phương pháp

Nhận diện nguồn, thu thập dữ liệu, tính phát thải

Định lượng phát thải theo đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Tiêu chuẩn thường dùng

ISO 14064-1, GHG Protocol

ISO 14067, GHG Protocol Product Standard nếu là sản phẩm

Đơn vị kết quả

tCO₂e/kỳ báo cáo

tCO₂e/kỳ hoặc kgCO₂e/đơn vị sản phẩm

Mục đích

Quản trị phát thải, báo cáo, tuân thủ

Đánh giá tác động khí hậu, cải tiến sản phẩm, cung cấp dữ liệu

Đầu ra

Báo cáo kiểm kê khí nhà kính

Báo cáo hoặc kết quả dấu chân carbon

Không nên kết luận rằng kiểm kê khí nhà kính và Carbon Footprint là hai phương pháp hoàn toàn tách biệt.

Xem thêm: Khóa học kiểm kê khí nhà kính thực tế

2. Kiểm Kê Khí Nhà Kính Tập Trung Vào Phát Thải Của Doanh Nghiệp Hoặc Cơ Sở

Kiểm kê khí nhà kính giúp doanh nghiệp xác định lượng khí nhà kính phát sinh từ hoạt động trong kỳ báo cáo, nguồn phát thải chính và các dữ liệu cần quản lý.

Theo GHG Protocol, phát thải cấp tổ chức thường được phân thành ba phạm vi.

  • Scope 1 – Phát thải trực tiếp

Phát thải từ các nguồn thuộc sở hữu hoặc quyền kiểm soát của doanh nghiệp, chẳng hạn:

Đốt dầu DO tại lò hơi.

Nhiên liệu sử dụng cho xe thuộc doanh nghiệp.

Phát thải từ quá trình sản xuất.

Rò rỉ môi chất lạnh.

  • Scope 2 – Phát thải gián tiếp từ năng lượng mua vào

Phát thải liên quan đến điện, hơi, nhiệt hoặc năng lượng làm mát được mua và sử dụng.

Ví dụ, một nhà máy may tại Nam Định sử dụng điện lưới để vận hành máy may, hệ thống chiếu sáng và điều hòa. Lượng phát thải gắn với điện mua vào được xác định trong Scope 2 theo phương pháp áp dụng.

  • Scope 3 – Các phát thải gián tiếp khác

Bao gồm những phát thải trong chuỗi giá trị không thuộc Scope 2, như nguyên liệu mua vào, vận chuyển thuê ngoài, đi công tác hoặc sử dụng sản phẩm đã bán.

Tuy nhiên, phạm vi báo cáo theo yêu cầu pháp luật Việt Nam và phạm vi kiểm kê theo GHG Protocol có thể khác nhau. Không nên mặc định mọi doanh nghiệp đều phải báo cáo toàn bộ Scope 3.

Kết quả kiểm kê được sử dụng như thế nào?

Ví dụ giả định: nhà máy A có kết quả kiểm kê:

Nguồn phát thải

Lượng phát thải

Scope 1

1.200 tCO₂e

Scope 2

2.800 tCO₂e

Scope 3 được đưa vào ranh giới

6.000 tCO₂e

Tổng cộng

10.000 tCO₂e

Kết quả cho thấy Scope 3 chiếm 60% tổng phát thải trong phạm vi nghiên cứu. Nhà máy có thể ưu tiên rà soát nguyên liệu và hoạt động chuỗi cung ứng, thay vì chỉ tập trung tiết kiệm điện văn phòng.

Các số liệu trên chỉ nhằm minh họa phương pháp, không phải dữ liệu của doanh nghiệp thực tế.

3. Carbon Footprint Đánh Giá Phát Thải Của Tổ Chức Hoặc Vòng Đời Sản Phẩm

Dấu chân carbon được tính cho một đối tượng xác định. Trong hoạt động sản xuất, hai dạng thường gặp là dấu chân carbon cấp tổ chức và dấu chân carbon sản phẩm.

Carbon Footprint của doanh nghiệp

Khi tính dấu chân carbon cấp tổ chức, doanh nghiệp xác định tổng phát thải trực tiếp và gián tiếp trong ranh giới đã lựa chọn.

Cách thực hiện có nhiều điểm tương đồng với kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1 và GHG Protocol.

Carbon Footprint của sản phẩm

Dấu chân carbon sản phẩm (Product Carbon Footprint – PCF) tập trung vào phát thải gắn với một sản phẩm cụ thể.

Theo ISO 14067, việc định lượng dựa trên phương pháp đánh giá vòng đời, có thể bao phủ các giai đoạn:

Nguyên liệu → Sản xuất → Vận chuyển → Sử dụng → Xử lý cuối vòng đời.

Tùy mục tiêu và phạm vi nghiên cứu, doanh nghiệp có thể thực hiện dấu chân carbon toàn phần hoặc một phần vòng đời, nhưng phải trình bày rõ ranh giới và những giai đoạn không được đưa vào tính toán.

4. Doanh Nghiệp Nên Kiểm Kê Khí Nhà Kính Hay Tính Carbon Footprint Trước?

Doanh Nghiệp Nên Kiểm Kê Khí Nhà Kính Hay Tính Carbon Footprint Trước?

Không có một thứ tự bắt buộc cho mọi doanh nghiệp. Việc lựa chọn phụ thuộc vào yêu cầu pháp lý và mục tiêu sử dụng dữ liệu.

Tình huống

Hướng ưu tiên

Cơ sở thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính

Thực hiện kiểm kê theo quy định

Doanh nghiệp lập báo cáo phát thải cấp tổ chức

Kiểm kê khí nhà kính

Khách hàng yêu cầu dấu chân carbon một sản phẩm

Tính Product Carbon Footprint

Doanh nghiệp muốn cải tiến thiết kế sản phẩm

Phân tích dấu chân carbon theo vòng đời

Doanh nghiệp xuất khẩu hàng thuộc CBAM

Kiểm tra yêu cầu tính phát thải riêng của CBAM

Người mới học nghề ESG

Học nền tảng kiểm kê, sau đó mở rộng sang PCF và CBAM

Khung pháp lý và tiêu chuẩn cần biết

Tại Việt Nam, hoạt động kiểm kê khí nhà kính cần đối chiếu Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định 06/2022/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, cùng danh mục cơ sở và hướng dẫn kỹ thuật có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.

Về tiêu chuẩn quốc tế:

  • ISO 14064-1:2018: Định lượng và báo cáo phát thải, loại bỏ khí nhà kính cấp tổ chức.
  • ISO 14067:2018: Định lượng dấu chân carbon sản phẩm.
  • GHG Protocol Corporate Standard: Hướng dẫn kiểm kê phát thải cấp doanh nghiệp.
  • GHG Protocol Product Standard: Hướng dẫn đánh giá phát thải theo vòng đời sản phẩm.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, cần xác định rõ nghĩa vụ theo quy định trong nước trước khi mở rộng sang các yêu cầu tự nguyện hoặc tiêu chuẩn quốc tế.

Kiểm kê khí nhà kính và Carbon Footprint không phải hai khái niệm đối lập. Kiểm kê là quá trình đo lường, tổng hợp và báo cáo phát thải; Carbon Footprint thể hiện lượng phát thải gắn với một tổ chức, sản phẩm hoặc hoạt động.

Với doanh nghiệp cần quản lý phát thải và thực hiện nghĩa vụ báo cáo, kiểm kê khí nhà kính thường là nền tảng quan trọng. Với doanh nghiệp muốn đánh giá tác động khí hậu của từng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu khách hàng hoặc cải tiến chuỗi cung ứng, việc tính dấu chân carbon sản phẩm sẽ cung cấp góc nhìn chi tiết hơn.

Nếu bạn đang bắt đầu làm việc trong lĩnh vực ESG, phát thải khí nhà kính hoặc CBAM, có thể tham khảo Khóa học kiểm kê khí nhà kính tại Greentrain để xây dựng nền tảng về nguồn phát thải, thu thập dữ liệu, phương pháp tính và thực hành báo cáo trước khi tiếp cận các nghiệp vụ chuyên sâu.

Tham khảo các khóa học của Greentrain đào tạo:

Hotline Greentrain: 0903 221 882

Khám phá chủ đề khác

Câu Hỏi Thường Gặp Phân Biệt Kiểm Kê Khí Nhà Kính Và Carbon Footprint
  • Kiểm kê khí nhà kính có phải là Carbon Footprint không?

    Không hoàn toàn. Kiểm kê khí nhà kính là quá trình định lượng và báo cáo phát thải. Carbon Footprint là lượng phát thải gắn với một đối tượng. Ở cấp tổ chức, hai khái niệm có thể sử dụng cùng phương pháp và dữ liệu.

  • Carbon Footprint có chỉ tính khí CO₂ không?

    Không. Carbon Footprint có thể tính nhiều loại khí nhà kính và quy đổi về CO₂ tương đương (CO₂e) theo phương pháp áp dụng.

  • ISO 14064-1 và ISO 14067 khác nhau thế nào?

    ISO 14064-1 hướng dẫn định lượng và báo cáo khí nhà kính cấp tổ chức. ISO 14067 tập trung vào dấu chân carbon sản phẩm dựa trên phương pháp đánh giá vòng đời.

  • Có thể lấy tổng phát thải nhà máy chia cho sản lượng để tính Carbon Footprint không?

    Không nên áp dụng máy móc. Cần xác định ranh giới sản phẩm, dữ liệu nguyên liệu, phân bổ phát thải và các giai đoạn vòng đời theo phương pháp phù hợp

0.0
(0 lượt đánh giá) Viết đánh giá
  • 5
    0%
  • 4
    0%
  • 3
    0%
  • 2
    0%
  • 1
    0%

Bình luận

Hãy để lại bình luận của bạn tại đây!

Gửi thành công!

Cảm ơn bạn đã gửi form. Chúng tôi sẽ liên hệ với bạn trong thời gian sớm nhất.